ابو القاسم سلطانى
428
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اسهال مزمن را قطع مىكند به خصوص اگر داخل آن را خالى كرده و جوزبوا را ريز نموده در آن قرار داده و پخته باشند . لعاب بهدانه جهت خشونت حلق ، سرفه حار و يابس و بهطور موضعى براى سوختگيها و پيشگيرى سوختگى با آفتاب مناسب مىباشد مقدار خوراك دانه 5 تا 10 گرم و لعاب آن تا 50 گرم مىباشد ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 15 * ) . برگ تازه روئيده آن جهت جرب 16 * ، سلاق 17 * ، حكه 18 * ، سبل 19 * و ريزش اشك چشم نافع مىباشد و بهدانه نزد اين مولف گرم به اعتدال ولى بعضى در دوم سرد و تر دانستهاند . . . ( سلطان الحكماء : 20 * ) . تركيبات شيميائى : ميوه داراى پكتين ، قند ، ويتامين C ، تانن ، اسيدهاى آلى و اسانس و دانه محتوى 22 - 20 درصد موسيلاژ ( پنتوزان : آرابينوز و گزيلوز ) ، تانن ، روغن ثابت مقدار بسيار كم گليكوزيد سيانوژنتيك به نام آميگدالين . خواص درمانى : موسيلاژ دانه نرمكننده ، خلطآور ، تسكيندهنده التهاب ، امولسيوندهنده و ميوه قابض ، ضد اسهال و ضد التهاب مىباشد . موارد مصرف : از موسيلاژ دانه در انواع نزله ، گاستريت ، سرفه ، برنشيت ، تهيه پانسمانهاى خنككننده و لزج براى زخمها ، تركخوردگى ، سوختگى ، ورمهاى مفصلى و در صنايع آرايشى بهداشتى براى تهيه لوسيونها ، كرمها ، دهانشويهها استفاده مىشود . ميوه به صورت دمكرده در اسهال ، اسهال خونى ، خونريزى ، ناراحتىهاى معدى ، گلودرد و به صورت غرغره در آفت ، ژانژيويت همچنين براى تهيه مربا ، كمپوت ، ژله و شربت مورد استفاده قرار مىگيرد . براى تهيه موسيلاژ دانه ، يك قاشق مرباخورى دانه را در 100 ميلىليتر آب خيسانده و صبح روز بعد لعاب آن جدا و مصرف مىنمايند . ( 1 * ) - Kudonea ، كيدونيا Cydonia ، شهرى است از كرت ( يونان قديم ) ( 2 * ) - ارشاد الزراعه ص 180 ( 3 * ) - طبق روش كلى تهيه روغنها در طب سنتى ، ميوه را خوب پخته با فشار آب آن را خارج نموده و همان حجم روغن به آن اضافه نموده و تا آن اندازه مىجوشانند تا آب آن خارج و روغن باقى بماند ( 4 * ) - دياسقوريدوس م - 1 ص 111 ش 124 ( 5 * ) - ميبه ، مىبه ، شراب به كه برخى از داروها را به آن اضافه مىنمايند رجوع شود به قرابادين صالحى ( 6 * ) - الحاوى فى الطب - ج 21 ص 10